Arı kolonisinin bütün bir ömrünü geçirdiği kovanın teknik özellikleri, arıcılığın verimliliğiyle yakından ilgilidir. Bugün dünya üzerinde çok değişik modellerde kovan çeşitleri kullanılmaktadır, fakat en yaygın olanları Langstroth ile Dadant tipi kovanlardır.

Yurdumuzda birçok arıcı Langstroth tipi kovan kullanmakla birlikte, bu kovanlar değişik ölçülerde yapıldığı için Dadant tipine yaklaşan ara modeller çoğunluktadır.

Kovan, dip tahtası, gövde-kuluçkalık, ballık, örtü tahtası ve kapak olmak üzere 5 parçadan oluşur.

Kovan dip tahtası eğer tek parçadan yapılamıyorsa, parçaların birleşme yerlerinde boşluklar bırakılmamalıdır. Çünkü dip tahtasındaki her boşluk ve çatlak, dışarıdan gelen bakteri, mantar ve böcekler için bir yaşama alanı sağlar. Özellikle güve kelebeği yumurtalarını bu çatlakların içine bırakır.

Gövde ya da diğer ismiyle kuluçkalık arıların esas yaşam alanıdır. Arıların giriş deliği bu bölümdedir. Ana arı genellikle bu bölümde bulunur ve yumurtlama işlemlerini buradaki petek üzerinde yapar. Arılar uygun mevsimde kovan gövdesine sığamadıklarında üst kata çıkarlar. Arı kolonisi kış mevsimini kuluçkalıkta geçirdiği için kovan gövdesinin sağlamlığına ve kış şartlarına dayanıklılığına daha çok özen gösterilmelidir.

Örtü tahtası olarak sağlam bez ya da çuval parçaları da kullanılabilir. Hatta birçok arıcı bunu tavsiye etmektedir. Bez parçasının avantajı kovan örtüsü açılırken ses yaparak arıyı kızdırmaması ve özellikle yazın kovaniçi havalandırmasına yardımcı olmasıdır. Ayrıca kovan içindeki nem ve rutubetin atılmasına da yardımcı olur.

Kapakta havalandırma delikleri muhakkak bulunmalı ve yazın bu delikler açılmalıdır. Yine kovan kapağı yerine iyi oturan ve hava şartlarından kovanı koruyacak şekilde yapılmalıdır.

Eğer kovan hazır olarak satın alınacaksa muhakkak arıcılıkla uğraşan firmalardan alınmalıdır. Özellikle arıcılıkla uğraşmayan, yerli marangozların yaptıkları kovanlarda bir çok teknik hatalar bulunmaktadır.

Hangi tip kovan kullanılacak olursa olsun, iyi bir kovan için dikkat edilmesi gerekenler ortak kurallar aşağıdaki gibidir:

1- Kovan gövdelerinin kalınlığı en az 2.5x 3 cm olmalıdır. Kovan gövdelerinde kullanılacak tahtalar iyi kurutulmuş, budaksız ve sağlam ağaçlardan yapılmalıdır. Ihlamur ağacı kovan yapımında tercih edilir. Fakat bulunamazsa en ideali çam tahtasıdır.

2- Kovanlar muhakkak usta birisi tarafından yapılmalı ve ölçüleri hassas olmalıdır. Yapılan bütün kovanların aynı ölçüde olmasına dikkat edilmelidir. Buna dikkat edilmezse özellikle çerçeve ve ballıkları farklı kovanlarda kullanmak isteyince büyük problemler yaşanır.

3- Kovan modelleri daha önceden denenmiş ve kabul görmüş ölçülere göre yapılmalıdır. Uzun tecrübelerin sonucunda ortaya çıkan bu modeller arıların kendi doğal düzenlerini bozmadan en iyi şekilde yaşamalarını sağlar.

4- Kovan gövdesinin özellikle birleşme yerlerinden içeriye rutubet almaması için izolasyona dikkat etmelidir.

5- Kovanların yalnızca dışa bakan tarafları beyaz ya da krem rengi boya ile güzelce boyanmalıdır.

6- Seyyar arıcılık yapacaklar düz kovan kapağını, sabit arıcılık yapacaklar ise beşik şeklindeki kovan kapağını tercih etmelidirler.

7- Arıların kovan içinde rahatça çalışması ve özellikle yaz günlerinde kovan içinin havalanabilmesi için, gerekli boşlukların bırakılması gerekir. Buna göre;
– Yanlardaki iki çerçeve ile kovan iç yüzeyi arasında en 7.5 mm,
– Çerçeve başları ile kovan iç yüzeyi arasında 10 mm,
– Dip tahtası ile çerçeve alt çıtası arasında 25 mm,
– Bir çerçevenin ortası ile diğer çerçevenin ortası arasındaki boşluk 36-38 mm,
– Çerçeve üst çıtaları arasında 12 mm,
– Çerçeve üst çıtaları ile örtü tahtası arasında 10 mm boşluk olmalıdır.

8- Kovan dip tahtası mümkünse muhakkak seyyar yapılmalıdır.

Modern arıcılığın en önemli aletlerinden birisidir. Merkezkaç kuvvetiyle petek üzerindeki balların savrulması esasına göre çalışır. Özellikle süzme bal yapmak isteyen arıcılar için çok gereklidir. Petekli baldan geleneksel yöntemlerle süzme bal yapılması balın kalitesini belirgin ölçüde düşürür. Ama bal süzme makinesi ile bu sakınca bertaraf edilmiş olur.

Bal süzme makinesi paslanmaz çelikten yapılmış, ortasında bir dişli düzeneği, bu düzeneği çevirmeye yarayan bir kolu ve petekleri koymaya yarayan kafes şeklinde haznelerden oluşan bir kazandır.

Kol yardımıyla hızlı bir şekilde çevrilen haznelerdeki peteklerin içindeki bal, merkezkaç kuvvetinin etkisiyle yerlerinden savrulur ve kazanın dibine birikir.

Bal süzme makinesinin de çok çeşitleri bulunmaktadır. İhtiyaca göre 3, 4 hatta 40 çerçeve alacak şekilde yapılmış olanları vardır. Kovan sayısı çok olan profesyonel arıcılar için elektrikle çalışanları da yapılmıştır.

Bal süzme makinesi alırken ihtiyacımıza en iyi cevap verecek olanı tercih edilmelidir. Kovan sayısını artırmayı düşünenler muhakkak fazla sayıda çerçeve alan tipleri tercih etmelidir.

İyi bir bal süzme makinesi muhakkak paslanmaz çelikten yapılmalıdır. Çerçeve konulacak yerler sağlam ve çerçevenin konulmasını kolaylaştıracak şekilde olmalıdır.

Dişli düzeneğin kalitesi de bal süzme makinesinin verimliliğini etkileyen faktörlerdendir.